PGMA's Speech during the Meeting with Women Leaders of Laguna in Celebration of International Women's Day

Gov. F. San Luis RECS Complex, Brgy. Bubukal Sta. Cruz, Laguna (16 March 2002)
SALAMAT SA INYONG PAG-IMBITA SA AKIN DITO SA PAGDIRIWANG NG BUWAN NG KABABAIHAN SA LALAWIGAN NG LAGUNA. BINABATI KO RIN IYONG DATING AMA NG LAGUNA, NA NGAYON AY AMA NG LAHAT NG MGA LOCAL GOVERNMENTS NG ATING BANSA, SI SECRETARY JOEY LINA; AT NARITO RIN -- AY, BAKIT AKO MAGPAPAKILALA -- MAGPAPASALAMAT AKO KAY MAYOR DENNIS PANGANIBAN SA MAGANDANG PAGTANGGAP SA AKIN DITO SA BAYAN NG STA. CRUZ; AT GUSTO KONG BATIIN LAHAT NG PUNONGBAYAN. KANINA NOONG BINATI KO SILA MALI-MALI IYUNG MGA ANO, 'YUNG MGA NANDOON WALA SA LISTAHAN, IYUNG MGA NASA LISTAHAN WALA DOON. SO, HINDI KO NA BABANGGITIN. TOTAL NABATI KO NA KAYONG LAHAT KANINA. NABATI KO NA KAYO EITHER BY NAME OR PAGKATAPOS PARA MAGPA-UMANHIN NA WALA KAYO SA AKING LISTAHAN.

AT SIYEMPRE, IYUNG MGA KABABAIHAN. GUSTO KONG BATIIN KAYO LAHAT LALUNG-LALO NA SI GINANG VENANCIA CORQUERA, ANG CHAIRMAN AT PANGULO NG KABABAIHAN SA LALAWIGAN NG LAGUNA; NANDITO RIN SA ATING ENTABLADO SI ANO, SI SECRETARY CITO LORENZO. NAGSALITA NA S'YA KANINA SA INYO, DI BA? SO, HINDI KO NA SASABIHIN KUNG BAKIT S'YA AY NARIRITO; AT AYAN, SI MAYOR BOY AQUINO, IYUNG CITY MAYOR NG SAN PABLO; AYAN 'YUNG INYONG CONGRESSMAN NA KASAMA KO DOON SA VICTORIA. SABAY KAMING DUMATING SA CONVOY, SI CONGRESSMAN BOYING SAN LUIS;
AT DOON SA LIKOD, IYUNG COMMANDING OFFICER, COMMANDING GENERAL NG SOUTHERN LUZON SI GENERAL ERNESTO CAROLINA; AT NANDOON, NAKA-UPO KASAMA NG MGA PUNONGBAYAN SI PRESIDENTIAL ADVIDER CESAR SARINO NG SOUTHERN TAGALOG.

MGA KABABAIHAN, AKO AY NASISIYAHAN NA NANDITO KASAMA NINYO. NANDITO AKO DAHIL INIMBITA AKO NI GOVERNOR LAZARO NA MAGDIRIWANG NG WOMEN'S DAY KASAMA NINYO DITO SA LAGUNA. SALAMAT SA INYONG IMBITASYON. AT GUSTO KONG BATIIN ANG KABABAIHAN. GAWA NA ANG DAMING KABABAIHAN AY NAMUMUNO NGAYON 'DI LAMANG DOON SA PILIPINAS, DITO SA LAGUNA, SA MARAMING BAHAGI NG ATING MGA NGOs AT SAKA PEOPLE'S ORGANIZATION.

ETO NA, IN FACT, NOONG ISANG ARAW MERONG ISANG HISTORIAN NA NAGPUNTA DOON SA MALACAŅANG AT SINABI N'YA NA ANG 21st CENTURY MARAMING KATANGIAN -- IT IS THE CENTURY OF INFORMATION TECHNOLOGY; IT IS THE CENTURY OF THE PACIFIC; IT IS THE CENTURY OF URBANIZATION; IT IS THE CENTURY OF WOMEN POWER. KAYA ITONG SIGLONG ITO AY ATING SIGLO, MGA KABABAIHAN.

AT NGAYON, ANG KABABAIHAN AY MAY PAGKAKATAON NA MAGLINGKOD SA KAPWA KABABAIHAN. ANO ANG ATING HINAHANGAD PARA SA KABABAIHAN NG PILIPINAS.ALAM KO NA SI GOVERNOR AY MAYROON SIYANG SEVEN-POINT PROGRAM, 'DI BA GOVERNOR? ITONG SEVEN-POINT PROGRAM NA ITO, HINDI AKO ANG MAGPAPALIWANAGDOON NGUNIT GUSTO KO LAMANG SABIHIN NA MARAMI SA KANYANG PROGRAMA AY SANG-AYON SA DALAWANG PANGUNAHING LAYUNIN NG INYONG LINGKOD PARA SA
KABABAIHAN. ITO ANG LINALAKAD KO NA NOONG ARAW PA, NOONG AKO PA AY NASA DEPARTMENT OF TRADE AND INDUSTRY, SA DTI NA UNDERSECRETARY; NOONG AKO PO AY NASA SENADO; NOONG AKO PA AY BISE-PRESIDENTE; AT NGAYON NA AKO AY PANGULO.

DALAWA ANG IMPORTANTENG GUSTO NATING IPAIRAL ALANG-ALANG SA KABABAIHAN. IYUNG ISA AY UPANG LUMAWAK ANG KARAPATANG PANGKABUHAYAN NG KABABAIHAN. AT IYUNG PANGALAWA, UPANG MAPAGTANGGOL ANG KARAPATANG PANGTAO NG KABABAIHAN. SO, DALAWA ANG KLASENG KARAPATAN ANG IMPORTANTE. IYUNG ISA PINAPALAWAK,IYUNG ISA PINAPAGTANGGOL. ANO ANG ATING PANGUNAHING PROGRAMA PARA IPALAWAK ANG KARAPATANG KABUHAYAN NG KABABAIHAN. ANG TINUTUKOY PO NATIN DITO AY IYUNG MGA PINAKAMAHIHIRAP NA KABABAIHAN. AT IYUNG PINAKAMAHIHIRAP NA KABABAIHAN, ISANG PWEDE NATING MAITULONG AY IYUNG MAGKAROON KAYO NG SELF-EMPLOYMENT. HINDI NATIN IBIG SABIHIN IYUNG MGA SMALL SCALE, IBA ANG SMALL SCALE INDUSTRY SA SELF-EMPLOYMENT. IYUNG SMALL SCALE O MAGTATAYO KAYO NG MALIIT NA HALIMBAWA, PABRIKA NA MAGSA-SUBCONTRACT KAYO SA MGA EXPORTER, SMALL SCALE 'YON. HINDI 'YON ANG SELF-EMPLOYMENT KASI'YON MAG-E-EMPLOY KAYO NG IBA. AT USUALLY, 'YAN YUNG MGA HINDI NAMAN
MASYADONG MAYAMAN PERO HINDI RIN MASYADONG MAHIHIRAP. IN OTHER WORDS, MAY SARILING PUHUNAN TAPOS NADADAGDAGAN. ANG AKING TINUTUKOY AY IUON TALAGANG MAHIHIRAP. IYUN TALAGANG WALANG HANAPBUHAY, WALANG ARI-ARIAN. NA KUNG MATULUNGAN, HALIMBAWA, MAGKAROON NG FOOD PROCESSING SIYA LANG MISMO SA BAHAY N'YA, O MAGBENTA NG KARITON. YOU KNOW, SA KARITON MAGBEBENTA SIYA NG KANYANG MGA... O 'YUNG MGA BANANA CUE. 'YUNG SIYA LANG, SIYA LANG. IN OTHER WORKDS, NABIGYAN N'YA NG SARILING HANAPBUHAY ANG SARILI NIYA. 'YAN ANG ATING GUSTONG IPAIRAL NA PROGRAMA. 'YAN ANG TINATAWAG NA MICROFINANCE.
IBA 'YON SA SMALL SCALE. IBA ANG SMALL SCALE, IBA ANG MICRO.

MAWARI KUNG MAAARI MARAMI SA INYO ANG NASA SMALL SCALE PERO GUSTO NATIN NA IPAIRAL ANG MICRO. 'YUNG MAS MAHIHIRAP PA KAYSA SA INYONG MGA LEADER NA NARIRITO. PERO KAYO ANG MAKAKALAPIT SA KANILA.

ITONG MICRO FINANCE NA ITO, HINDI ITO IMBENTO. ITO AY MALAWAK NA ANG KARANASAN NA MATAGUMPAY. NAGSIMULA ITONG SISTEMANG ITO SA BANGLADESH AT ANG TAWAG NILA DOON AY GRAMEEN BANK. ITO 'YUNG BANGKO -- IYUNG GRAMEENANG IBIG SABIHIN NOON VILLAGE -- IYUNG BANGKO PARA SA MAHIHIRAP. KASI KUNG PUPUNTA KAYO SA BANGKO NGAYON -- KAHIT NA BA RURAL BANK -- PUPUNTA KAYO SA BANGKO, KAYO PA ANG PUPUNTA DOON. MAG-A-APPLY KAYO. EH, KUNG MAG-A-APPLY KAYO KUNG HINDI AABOT SA ISANG MILYONG ANG INA-APLAYAN NINYO HINDI U-OBRA KASI MALAKI ANG KANILANG OVERHEAD. TAPOS PARA MASIGURADO NA BABAYAD KAYO NG INYONG UTANG KAILANGAN MAY COLLATERAL. EH, KUNG WALA KAYONG LUPA AY SORRY NA LANG. KAYA ANG DAMING MAHIHIRAP HINDI MAKAKAPUNTA SA BANGKO, SA KARANIWANG BANGKO PARA HUMIRAM. KAYONG MGA MAHIHIRAP, BANGKO PARA SA MAHIHIRAP AY NAGTATAYO TAYO NG MGA GRAMEEN BANK.

MAY MGA MATAGUMPAY NA GRAMEEN BANK DITO SA LAGUNA. 'YUNG CARD, 'YUNG C-A-R-D. NARINIG NA BA NINYO 'YUNG CARD? 'YON ANG -- AY, HINDI PA NIYO NARINIG 'YON -- 'YON ANG GUSTO NATIN MAPAIRAL. AT DOON SA BAYAN NG SAN PABLO -- MABUTI NANDITO SI MAYOR BOY AQUINO -- ANG SAN PABLO CITY AY MAGTATAYO NG SARILING GRAMEEN BANK. KAYA LANG SIGURO, MAYOR PARA TAGA-SAN PABLO LANG 'YON MUNA, ANO? O, PAYAG DAW SILA KAHIT NA TAGA IBANG LUGAR. BASTA SYEMPRE, PUHUNAN NG SAN PABLO ANG KITA SAN PABLO RIN PUPUNTA. SO, MAGIGING NEGOSYO NG SAN PABLO. IYON HO AY ISANG GUSTO NATING IPAIRAL. AT IYON HO AY SANA IYUNG MGA KABABAIHAN NATIN ANG MAKIPAG-UGNAY. HALIMBAWA, SA DEPARTMENT OF SOCIAL WELFARE AND DEVELOPMENT PARA SA GANUN AY MALAMAN NINYO KUNG SINO SA MGA ORGANIZATION NINYO ANG MAGKA-QUALIFY PARA DITO SA SELF-EMPLOYMENT ASSISTANCE. MERON NANG GINAGAWA ANG DSWD DIYAN, LIMITADO LAMANG ANG PONDO. PERO DITO SA PEOPLE'S CREDIT AND FINANCE CORPORATION NA MARAMI SIYANG MGA CONDUIT, 'YUNG CARD ISA NA NGA 'YON. YUNG MGA COOPERATIVE RURAL BANK NG IBA'T-IBANG LALAWIGAN. MERON BA KAYONG COOPERATIVE RURAL BANK DITO SA LALAWIGAN NG LAGUNA? 'YON, 'YON DIN AY CONDUIT SA MICROFINANCE. KAYA 'YON HO ANG ISANG PROGRAMA NATIN.

'YUNG PANGALAWA AY KUNG PAPANO IPAGTANGGOL ANG KARAPATAN PANGKATAO NG KABABAIHAN. KASI MARAMI SA ATING KABABAIHAN BINUBUGBOG O GINAGAWANG PROSTITUTE O GINAGAHASA O MARAMI. 'YUNG MGA BATA, MGA BATANG BABAE NANDUON SA LANSANGAN O GINAGAWANG NAGTATRABAHO PARA SA MAGULANG NA DAPAT HINDI NAMAN. KAYA MARAMI, MARAMI ANG MGA ABUSONG DINARANAS NG KABABAIHAN AT TUNGKULIN NATING KAPWA KABABAIHAN NA KUNG TAYO AY NAKAUPO, NAKAUPO SA BANSA, NAKAUPO SA LALAWIGAN WALANG DAHILAN KUNG BAKIT I-IIRAL PA ITONG ABUSO NG KABABAIHAN.

KAYA ANG PANAWAGAN KO SA INYONG LAHAT, MGA KABABAIHAN NG LAGUNA SANA ANG ISANG PROGRAMA NA GINAGAWA NG KABABAIHAN AY MAGMULAT TAYO. IPAGTANGGOL NATIN ANG KAPWA KABABAIHAN. HALIMBAWA, SA INYONG MGA BARA-BARANGAY, PAGMERON KAYONG NARIRINIG NA MAY MGA BINUBUGBOG NA KAPWA BABAE DOON SA BARANGAY KATARUNGAN -- 'DI BA MAY BARANGAY KATARUNGAN TAYO? -- DALHIN SANA DOON, SA GANUN AY MAGKAROON NG MAS MAAYOS NA PAGSASAMA-SAMA IYUNG MGA NASA TAHANAN. O MARAMING KABABAIHAN AY NAGIGING BIKTIMA NG SEXUAL EXPLOITATION OR SEXUAL HARRASSMENT, IYUNG MGA BINABASTOS NG MGA BOSS NILA O MGA CUSTOMER NILA O MGA PROFESSOR NILA. PAGKAGANUN PWEDENG KASUHAN KAHIT NA NG BARANGAY CHAIRMAN PWEDE S'YANG MAGKASO PARA DOON SA BABAENG BIKTIMA KUNG NAHIHIYA 'YUNG BIKTIMA MISMO. AYUN ANG ISANG SANA MAGING VIGILANT TAYO. KUNG SABAGAY DITO SA LAGUNA NA NAPAKA-MAUNLAD NA LALAWIGAN, PALAGAY KO MARAMING KARAPATANG PANGKABUHAYAN ANG NAAABUTAN NG ATING KABABAIHAN. AT PALAGAY KO DITO SA MGA LUGAR NG LAGUNA NA NAPAKA-MAUNLAD AY MARAMING MULAT DIN NA KABABAIHAN. AT PALAGAY KO, TALAGANG PINAPAGTANGGOL N'YO ANG KARAPATAN NG KABABAIHAN, KARAPATANG PANTAO.

KAYA ITO ISANG PAALA-ALA KASI ALAM KO NA GINAGAWA NA NINYO ITO, AT SANA SA GANUN LALUNG-LALO NA SA MICROFINANCE. ALAM PO N'YO KASI ANG ATING AMBITION AY TAUN-TAON MAY THREE HUNDRED THOUSAND NA MAHIHIRAP NA KABABAIHAN AY MAKAKAKUHA NG BENEPISYO SA MICRO-FINANCE. KAYA SANA MAGTULUNGAN TAYO LALO NA IYANG CARD AY NARITO SA LAGUNA. LALO NA SINA MAYOR AQUINO AY IYUNG SAN PABLO GRAMEEN BANK NA BUBUKSAN NIYA AY BUKAS SA IBA'T-IBANG MGA KABABAIHAN HINDI LAMANG DOON SA SAN PABLO AY SANA MAGAMIT NATIN ITONG MGA PAGKAKATAON.

ALAM N'YO, ITONG GRAMEEN BANK ANG DAHILAN KUNG BAKIT 'YAN ANG ATING PINAKA-PROGRAMA SA KABABAIHAN DAHIL TALAGA NOONG NAGSIMULA 'YAN SA BANGLADESH -- AT SA BUONG MUNDO AY MERON NA 'YAN -- AY TALAGANG KABABAIHAN ANG KANYANG TANGING BENEFICIARY. ANG KANYANG PINAPAHIRAM AY KABABAIHAN. EWAN KO KUNG BAKIT KABABAIHAN ANG PINAPAHIRAM. KASI ITONG MGA BANGKONG ITO WALANG COLLATERAL. AT MALILIIT NA AMOUNT, HINDI IYUNG MALALAKI NA IYON LANG ANG INAASIKASO NG MGA BANGKO. IYUNG MGA NAKAHIRAM NG ONE THOUSAND NAGIGING FIVE THOUSAND, PAGKATAPOS NAGIGING TWENTY-FIVE, TAPOS NAGIGING SMALL-SCALE INDUSTRY NA. NAGSISIMULA SA ONE THOUSAND. NAPAKA-GANDA IYUNG SISTEMANG 'YON. AT PALAGAY KO KUNG ANO ANG TAGUMPAY SA IBANG MGA BANSA MAS MATAGUMPAY PA SA PILIPINAS.

IN FACT, 'YUNG NAGSIMULA NG GRAMEEN BANK TAGA-BANGLADESH, SI DR. EUNOS. NA-FEATURE ITO SA ASIA WEEK, COVER STORY. AT SINABI NIYA, ANG PINAKA-MATAGUMPAY NA PROGRAMA NG GRAMEEN PARA SA KABABAIHAN AY 'YUNG PROGRAMA SA REPUBLIKA NG PILIPINAS, NATIN DITO SA PILIPINAS MISMO. BAKIT? ALAM PO N'YO SA ATING MGA STATISTICS NG KAHIRAPAN MAY MGA MALUNGKOT NA
KWENTO. ISA DOON, KWARENTA PORSIYENTO NG ATING PAMILYA AY MAHIHIRAP. BIRO N'YO 78 MILLION PEOPLE TAYO, ALMOST 80 MILLION PEOPLE. SO ILANG PAMILYA 'YAN AT MGA... ILAN 'YAN? MGA EIGHTY MILLION DIVIDED BY FIVE, ILANG PAMILYA 'YAN? MGA SIXTEEN, SIXTEEN MILLION FAMILIES. FORTY PERCENT NG SIXTEEN MILLION FAMILIES AY MAHIHIRAP. FORTY PERCENT NG EIGHTY MILLION PEOPLE AY MAHIHIRAP. SO, KUNG EIGHTY MILLION TAYO, MGA THIRTY MILLION AY MAHIHIRAP. PERO MAY STATISTICS DIN NA 'YUNG NASA MGA PAGE 2, PAGE 3, PAGE 4 -- NA ANG NAGBABASA LAMANG AY MGA EKONOMISTA KAGAYA KO -- MERON DING SINASABI, KUNG IHAHAMBING NATIN 'YUNG MGA PAMILYA NA ANG PUNO AY LALAKI AT SAKA 'YUNG MGA PAMILYA NA ANG PUNO AY BABAE, DITO SA PILIPINAS 'YUNG MGA PAMILYA KUNG SAAN ANG PUNO AY BABAE MAS KONTI ANG MAHIHIRAP. 'YUNG MGA PAMILYA KUNG SAAN ANG PUNO AY LALAKI MAS MARAMI AY MAHIHIRAP.  ANONG IBIG SABIHIN NOON? 'YUNG NATIONAL STATISTICS OFFICE HINDI MADALAS MAG-ANALYZE, NAGBIBIGAY LAMANG NG STATISTICS. PERO HINDI NILA NAIWASAN NA MAGHANAP NG DAHILAN KUNG BAKIT MAS MARAMING... OR MAS KONTI ANG PAMILYANG PINUNO ANG BABAE NA NASA ILALIM, UNDER THE POVERTY LINE. SABI NILA, SIGURO ANG DAHILAN SA PILIPINAS ANG BABAE AY MAS MARUNONG HUMAWAK NG PERA.

EH, KUNG 'YAN ANG KATANGIAN NG ATING KABABAIHAN, GAMITIN NATIN ITONG MAGANDANG KATANGIANG ITO. GAMITIN NATIN ITONG TALENTONG ITO AT PALAWAKIN NATING ANG PANGKABUHAYAN NG ATING BANSA AT NG LALAWIGAN NG LAGUNA SA PAMAMAGITAN NG PAGLAWAK NG PAGKAKATAONG PANGKABUHAYAN SA ATING MGA MAHIHIRAP NA KABABAIHAN. 'YON ANG ATING GAWIN SA MGA DARATING NA TAON. AT SANA ITONG WOMEN'S MONTH IYAN ANG ATING ILUNSAD NA PROGRAMA SA LALAWIGAN NG LAGUNA.

MULI, MGA KABABAIHAN, HAPPY WOMEN'S MONTH SA INYONG LAHAT. AT MABUHAY ANG KABABAIHAN NG LAGUNA, KABABAIHAN NG PILIPINAS.

MARAMING SALAMAT SA INYONG LAHAT.

[HOME]