PGMA's Speech during the End-of-Tour Ceremony

Rizal Shrine, Dapitan City, Zamboanga del Norte (2 April 2003)
THANK YOU VERY MUCH, SECRETARY MENDOZA FOR YOUR INTRODUCTION.

SA ATONG MAABTIK NA GOBERNADOR, GOVERNOR GANI AMATONG; MAYOR SA DAPITAN CITY, MAYOR CARREON; UG CONGRESSWOMAN CELIA CARREON; MEMBERS OF THE CABINET: CITO LORENZO, DICK GORDON, COMING UP TO WITH SECRETARY MENDOZA WAS SECRETARY JOEY LINA, SECRETARY MAI JIMENEZ, ONLY ONE MAI TO HER NAME; ANYA, MURAG ANYA SI CONGRESSMAN GIKAN SA SECOND DISTRICT, CONGRESSMAN BARINAGA, AYUN; UG ANG ATONG BISHOP, BISHOP MANGUIWAN; ANIHA SAB ANG ATONG SILINGAN GOVERNOR UG MRS. HOFER GIKAN SA ZAMBOANGA SIBUGAY; SUPPOSE TO BE HERE ARE... AH, THERE BEHIND ME, THE SOUTH COMMNADER AND THE NEXT CHIEF STAFF OF THE ARMED FORCES OF THE PHILIPPINES, GENERAL NARCISO ABAYA; VICE GOVERNOR PACATANG UG TANANG MGA OPISYALES DIRI SA ZAMBOANGA DEL NORTE.

ISA NGA ESPESYAL NA PROBINSYA PARA KANAKO KAY NIADTONG 1920s NIANHI ANG AKONG LOLO DIRI, SI JUAN MACARAEG KAUBAN ANG IYANG IG AGAW NGA SI EVARISTO GUICO, UG ANG IYANG IG-AGAW KAY ANG AKONG LOLO NAHIMO ANG MANAGER SA STA. CLARA LUMBER UG ANG IYANG IG-AGAW NAPAMANA SA USA NGA TAGA-MANUKAN GIKAN SA SAGARIO FAMILY. BUSA DAGHAN ANG AKONG MGA IG-AGAW DIRI SA ZAMBOANGA DEL NORTE.

VICE MAYOR ALFREDO SY UG TANAN OPISYALES DIRI SA DAPITAN CITY; ANG ATON MGA BARANGAY CHAIRMEN LABI NA ANG BARANGAY CHAIRMAN DIRI SA TALISAY, EFREN HAMOLOD; UG ANG CURATOR SA ATONG IMPORTANTE KAAYO NGA NATIONAL SHRINE, ANG RIZAL SHRINE, GABRIEL GAD; TANAN ATONG MGA KAIGSUONAN:

MAAYONG GABII KANINYONG TANAN.

GIKALIPAY KO NGA ANHI KO KARON DIRI ASA NIDUGAY SI JOSE RIZAL SA IYANG EXILE HOMETOWN UG USA NGA LUNSOD NGA NAHIMO SIYUDAD SA PANAHON UG AKONG AMAHAN, SI KANHI PRESIDENTE DIOSDADO MACAPAGAL.

MURAG INGON UG ATONG MGA OPISYALES DIRI MI-BIYAHE AKO KARON AGI SA... GIKAN SA MANILA AGI SA DAGHANG LUGAR SA LUZON UG VISAYAS HANGTOD SA DAPITAN SA ATONG GINATAWAG NGA 'STRONG REPUBLIC NATIONAL HIGHWAY.'

ANA NA ANG MAHARLIKA HIGHWAY GIKAN SA LUZON AGI SA BICOL, SAMAR, LEYTE UNYA SA SURIGAO. APAN SA PIKAS UG NABILIN NAMAN ANG WESTERN MINDANAO SA KINING ATONG LINK. BUSA KARON BISAN NA ANG WESTERN MINDANAO DUOL NA SA MGA DAKO NGA MERKADO SA VISAYAS UG LUZON.

GINABUHAT KO KINI ARON IPAKITA SA TANANG PILIPINO ANG DAKONG KAUSWAGAN NGA MOGIKAN NI-INING BAG-ONG DALAN SA KOMERSIYO SA NASUD, LABI NA SA MGA MANG-UUMA SA MINDANAO KAY AGI SA STRONG REPUBLIC NAUTICAL HIGHWAY ANG ILAHANG MGA PRODUKTO MAGIKAN DIRI SA ZAMBOANGA PENINSULA MOSAKAY NA RA SA USA NGA TRUCK GIKAN SA MILLGATE HANGTOD SA MERKADO SA LUZON NA DILI NA KINAHANGLAN MODISKARGA GIHAPON, KARGA GIHAPON SA TANANG-TANANG ISLAND NA MU-AGI SA LAIN-LAING PANTALAN. DILI NA KINAHANGLAN ANG DAGHANG HANDLING CHARGES KAY USA NA TRUCK MISMO MAKA-KARGA SA FERRY BOAT DIRETSO HANGTOD SA MERKADO SA LUZON. BUSA MENOS ANG GASTOS, MAS PASPAS ANG TRAVEL TIME, MAS GAMAY ANG POST-HARVEST LOSSES, UNTA MAS DAKO ANG NET INCOME UG ATONG MGA MANG-UUMA DIRI SA ZAMBOANGA PENINSULA.

TUNGOD KAY GINAHANGLAN MANGITA KITA NI-INING MGA PA-AGI ARON MAHIMO MO-USWAG ANG KINABUHI UG KATAUHAN SA ATONG NASUD, LABI NA KARON NGA DAGHAN ANG MGA PROBLEMA SA KALIBUTAN. ANA-A GIYERA SA MINDANAO, ANA-A GIYERA SA IRAQ.

THE COST OF WAR TAKES A HEAVY TOLL OF CIVILIAN AND COMBATANT LIVES. THESE ARE ALL GREAT SACRIFICES. IN THE MIDDLE EAST, FOR THE LIBERATION OF THE IRAQI PEOPLE FROM DICTATORSHIP AND POVERTY. AND HERE, FOR THE LIBERATION OF THE PEOPLE OF MINDANAO FROM TERRORISM AND CRIMINALITY. WE PRAY THAT THESE CONFLICTS WILL SPARE CIVILIANS. THAT THERE, THE IRAQI CIVILIANS CAN BE ISOLATED IN SAFER GROUND, WITH ADEQUATE FOOD AND WATER. AND HERE IN MINDANAO, THAT THE PIKIT EVACUEES CAN SAFELY RETURN TO THEIR VILLAGES. WE ARE PREPARED TO HELP THERE IN ALLEVIATING THE HUMANITARIAN CRISIS AND IN THE RESTORATION OF PEACE ORDER IN IRAQ. AND HERE, TO TAKE THE INITIATIVE IN CREATING THE ENVIRONMENT FOR THE PEACEFUL RETURN OF THE PIKIT EVACUEES TO THEIR VILLAGES.

I'M DIRECTING THE PHILIPPINE GOVERNMENT PEACE PANEL TO VERIFY THE FACTS BEHIND THE REPORTED MILF ATTACKS AND MAKE THE APPROPRIATE RECOMMENDATIONS IN THE LIGHT OF THE NEW PEACE FRAMEWORK WITH THE MILF. MEANWHILE, THE MILITARY UNDER SOUTH COMMANDER NARCISO ABAYA AND THE POLICE WILL NOT HESITATE TO TAKE ON THOSE WHO UNDERTAKE TERRORISTIC AND CRIMINAL ATTACKS AND MAKE SURE THE CIVILIAN COMMUNITIES ARE PROTECTED. GENERAL ABAYA, MAKE SURE THAT HOT PURSUIT IS UNIMPEDED. THE GOVERNMENT PEACE PANEL MUST WORK SEAMLESSLY WITH THE MILITARY AND POLICE TO RESOLVE PROBLEMS ON THE GROUND.

THE POLICY OF ACTIVE DEFENSE STANDS UNTIL NEW ARRANGEMENTS ARE ESTABLISHED THAT GUARANTEE THE SAFETY AND SECUIRTY OF CIVILIANS FROM TERRORIST DEPREDATIONS.

LABAW SA TANAN, KINAHANGLAN PADAYON NATO ANG MAAYONG PAGPAMUNO ARON MAGPAKUSOG SA ATONG DOMESTIC MARKETS UG MAGPAGAMAY SA GASTUON SA PRODUKSIYON SA ATONG BASIC COMMODITIES UG SA PAGPADAGAN SA MGA IMPORTANTENG UTILITIES. KINAHANGLAN NGA PAUSWAGON ANG SMALL UG MEDIUM SCALE INDUSTRIES. KINAHANGLAN NGA PAKUSGAN PA ANG PAGPAMODERNO SA ATONG AGRIKULTURA UG MOPASPAS PA ANG PAGDALA GIKAN SA UMA NGADTO SA MGA MERKADO SA ATON MGA PRODUKTO SA AGRIKULTURA.

ANG ATONG PROGRAMA NGA SMALL AND MEDIUM ENTERPRISE LENDING DUNAY 10 BILLION PESOS AGI SA MGA RURAL BANKS, SAVINGS BANK UG LAND BANK NGA NAGAPAHULAM UG KAPITAL HANGTOD SA 5 MILYON PESOS SA KADA USA KA KWALIPIKADONG GAMAY NGA NEGOSYO. ANG NIGAWAS PA HANGTOD KARON 2 BILLION PESOS PARA NAA PA LABAW SA 8 BILLION. UNTA ANG MGA GAGMAY NGA NEGOSYO NGA NAGA-PROFIT SA NIAGING TUIG O SA AVERAGE NGA NIAGING DUHA O TULO NGA TUIG MO-ADTO SA INYOHANG MGA RURAL BANKS, SAVINGS BANK O LAND BANK ARON MAKA-EXPAND KAMO UG MAKAHATAG UG LABAW PA NGA TRABAHO SA ATONG MGA KAIGSUONAN DIRI SA ZAMBOANGA PENINSULA.

UG ARON MODAGHAN ANG PRODUKSIYON SA MANG-UUMA, GIPAKUSOG TA ANG KAMPANYA SA PAGGAMIT SA HYBRID RICE, LABI NA DIRI SA ZAMBOANGA PENINSULA NGA APIL SA ATONG RICE SURPLUS PRODUCING REGIONS. KINAHANGLAN MO-MODERNIZE NATO ANG AGRIKULTURA SAMA SA PAG-ANI, SA PAGTAGO UG PAGKARGA UG PAGBIYAHE.

TUNGOD SA ATONG DILI MODERNO NGA SISTEMA SA PAGKARGA UG PAGDALA SA MGA PRODUKTONG GIKAN SA UMA, KUWARENTA PORSIYENTO SA PRODUKTO ANG MOSAYANG KAY MANGA-BULOK BAG-O MAKA-ABOT SA MERKADO. NAHITABO KINI KAY WALAY IGONG TEKNOLOHIYA UG PASILIDAD SA PAGTAGO UG PAGKARGA.

PAGDAGHANON TA ANG ATONG ANI AGI SA PAGGAMIT SA HYBRID RICE UG YUHON ANG PAMAAGI SA PAGTAGO UG PAGKARGA. ANG ATON PROGRAMA ASA ANA-A PONDO GIKAN SA DEVELOPMENT BANK OF THE PHILIPPINES APIL ANG GRAIN SILO, COLD STORAGE FACILITIES UG UNTA DUNAY INVESTORS NGA MO-DUOL SA DEVELOPMENT BANK OF THE PHILIPPINES ARON MAKA-LOAN SA NI-INING FACILITIES. IN FACT, CITO LORENZO AM I NOT RIGHT AND MAI JIMENEZ? THAT RIGHT NOW, VERY SOON THE DEVELOPMENT BANK OF THE PHILIPPINES WILL BE LENDING 150 MILLION PESOS FOR A GRAIN SILO RIGHT HERE IN ZAMBOANGA DEL NORTE.

UG AGI SA ATONG STRONG REPUBLIC NAUTICAL HIGHWAY ASA ANG TRUCK GYUD MA-GIKAN SA MILLGATE SA MINDANAO DIRETSO SA DAKO NGA MERKADO SA LUZON NA USA RA ANG LOADING, USA RA ANG UNLOADING, ANG LOADING DIRI SA MINDANAO. USA RA ANG LOADING DIDTO SA LUZON, USA RA ANG HANDLING CHARGES, USA RA ANG ARASTRE CHARGING. DIRI LANG SA PAG SUGOD UNTA MO-BABA ANG GASTOS SA MGA MANG-UUMA UG MO-TAAS ANG ILAHANG KINABUHI. UNTA LUWAS UG PASPAS ANG PAGDALA SA MGA PRODUKTO UG GAGMAY RA ANG MASAYANG. KINI TANAN ANG MGA TUYO KINING ATONG ROAD AND ROLL-ON/ROLL-OFF FERRY TRANSPORT SYSTEM NGA MAO'Y ATONG STRONG REPUBLIC NATIONAL HIGHWAY NGA AKONG GI-AGIHAN KARON GIKAN SA LUZON UG NAGAHUMAN DIRI SA DAPITAN.

UNTA ANG ATONG STRONG REPUBLIC NAUTICAL HIGHWAY, ANG ATONG SISTEMA NGA DIRETSO ANG TRUCK NGA MOKARGA SA MGA PRODUKTO UG ATONG MANG-UUMA MAKA-ABOT SA DAKO NGA MERKADO SA LUZON, MAKATABANG SA KINABUHI SA ATONG MANG-UUMA DIRI SAB SA DAPITAN, ASA NAA NA ANG ATONG MGA HISTORICAL SITES SAMA ANG RIZAL SHRINE UG ANG ATONG MGA IMPORTANTE UG WORLD FAMOUS NGA TOURISM FACILITIES UNTA MODAGDAG ANG KAUSWAGAN GIKAN SA KAUSWAGAN UG ATON MGA MANG UUMA DILI RA DIRI SA ZAMBOANGA DEL NORTE KUNDILI SAB SA TIBUOK ZAMBOANGA PENINSULA, SA TIBUOK GYUD NGA MINDANAO UG SA TIBUOK PILIPINAS.

DAGHANG SALAMAT KANINYONG TANAN.

[HOME]