PGMA's Speech during the Naliyagan Festival and 36th Foundation Day of Agusan del Sur

Government Center, Brgy. Patin-ay Prosperidad, Agusan del Sur (17 June 2003)
Daghan salamat, Secretary Cito Lorenzo, D.A. Secretary ug anak sab ug Mindanao.

Salamat kang Governor Plaza sa iyang imbitasyon kanako karong adlawa sa inyong Naliyagan festival. Paabot ko sab ang akong pag abe-abe kang Congressman Plaza ug kang former Governor Valentina Plaza na siya mao ang atong co chairperson sa Regional Development Council sa CARAGA.

Akong greetings sab kan Mayor sa Prosperidad Mayor Nestor Corvera; kan patin-ay Barangay Captain, Romeo Lagat Jr.; kan Vice Governor Virginia Getes; tanang mayors diri sa probinsiya sa Agusan Del Sur; ang Sanggunian Panlalawigan members.

Kauban ko karon daghan sa akong mga Cabinet members-ang Secretary of Defense, si Secretary Angelo Reyes; ang Secretary sa Housing, si Mike Defensor; ang Secretary sa Official Development Assistance, si Mai Jimenez; ang atong bag-o nga Secretary of the Press, Milton Alingod; kanunay ko uban ang atong Presidential Assistant for Mindanao, Jess Dureza; ug ang aton mga sundalo, si General Roy Kyamko ang Commander sa Southern Command; tanan-tanang mga opisyales; kaninyong tanan, mga kaigsuonan diri sa Agusan Del Sur, maayong buntag ug malipayong Naliyagan festival.

Nalipay ko nga makabalik dinhi sa Agusan Del Sur karon bilang presidente. Apan kanunay bilang prinsesa sab sa inyong tribo sa Manobo. Ten years ago, katong ikuwento ni Governor, Senador pa ako si niadtong nasaksihan ko sa 1993 ang inyong unang Naliyagan festival sa imbitasyon sa amahan nining probinsiya, si D.O. Plaza. Ang agusan del sur dugay na nga probinsiya sukad pa sa 1969 ug ang Congressman gyud nga nagpa-separate sa Agusan Del Norte ug Agusan Del Sur ang amahan ni Joboy Aquino na siya karon ang kauban ko sab diri. 1993 si Governor D.O. ang governor ug sukad sa iyang tiyempo hangtod karon sa nakita ko ten years later daghan na ang nahimo sa kauswagan diri sa Agusan Del Sur.

Kaniadtong 1994 suki na gyud ako, bisita na sab ninyo ako sa pagselebra sa Independence Day naman. Kay usa ang mao ang inyong pagsugod sa inyo ika-duhang Naliyagan festival. Gi ba sinundang ko sa katong tiyempo ako nahimo adopted sa tribo sa Mmanobo sa yugnatan, ang inyong seremonya, kon asa gibansagan ninyo ako bilang, murag ingon ni governor, "bai anawa magayong pininto." for our non-I.T. speaking guest here from Mindanao, ang ibig sabihin ng aking princess title ay "Little Pretty Princess." iyon ang itinawag nila sa akin noong 1994, my second straight year of coming to the fiesta here.

Usa kadtong nga malipayong adlaw para kanako niadtong '93 ug '94 kay gi-apil ninyo ako sa inyong komunidad ug sa inyong mga damgo. Karon niani ko gihapon aron ma-apil gihapon sa inyo mga damgo. Kaganina, ingon ni governor kanako, nga sa masunod nga tuig ang iya nga inisyatibo, ang iya mga emphasis moadto sa edukasyon. Tuod, sa tibuok Pilipinas ang pinakadamgo mao ang kaalaman. Ug nalipay ko nga si Congressman Ompong Plaza ug si kong Governor Eddie Bong Plaza sulod sa Third Elementary Education Program of World Bank. Karon para nakatugod ug napaayo ninyo ang daghang classroom. Naa pa kamo beinte sais ka eskwela nga walay classroom ug naa pa siyam nga eskwela asa labaw sa 100 ka-estudyante sa kada classroom. Busa tungod kay gusto ko nga apil ako sa inyong mga damgo, mo-allocate ako ug ten million pesos aron masirado ni ug classroom gap.

Maayo kay karon ang ika-duha nga aldaw sa school opening. The government has done the utmost in ensuring that the preparations and security for the opening of classes are in place.

I commend the DepEd and the CHED officials for working closely with the pertinent agencies of the government to carefully plan out the opening of classes this year, especially in terms of law and order, traffic and the readiness of transport and school facilities. I've asked Education authorities to continually assess and implement measures to improve the quality of education in the primary, secondary and tertiary levels. Deal fairly and conscientiously with tuition hike issues, and make sure our students are protected against the threat of SARS and other private illnesses. In all this, the private sector is an indispensable ally and partner.

I also commend the police -- and here we have General Alberto Olario -- for maintaining a high level of alertness and presence.

I urge the public to continue to work closely with the authorities in the prevention of terrorism and crime, and in the enforcement of discipline in the streets and schools. Mao gyud maayo nga si governor dakou ug iyang emphasis sa edukasyon. Labaw sa mga classrooms... Bag-o mga classrooms mahatag agi sa ten million pesos nga akong gi-allocate. Motindog ta sab sa 12 barangays sa Agusan Del Sur ug Distance Learning System nga gintawag naton nga "Strong Republic Grade School" aron bisan layo sa eskwelahan ang mga bata o kulang ug manunudlo mahimo gihapon silang magtuon pinaagi sa television. Ipatuman taning "Strong Republic Grade School" pinaagi sa mga technovans gikan sa Technology and Livelihood Resource Center nga pinanghatag ko karon sa gobyerno sa Agusan Del Sur. Ang technovan... Asa ang atong technovan? Ah, okay. Didto sa... Ang technovan. Ang technovan dunay sulod nga television ug mga materyales alang sa sinugdanang kaalam sa pagbasa, pagsulat ug pag-ihap. Adunay sab kining materyales alang sa skills training aron makat-on ang mga adults ug laing-laing paagi sa trabaho. Ang technovan maadto unta sa 12 ka kabarangays nga gi-identify nga diri sa agusan del sur. Apan tuod kay dako kaayo ang Agusan Del Sur ang yuta ug lagyo- lagyo ang mga barangay ug daghang kaayo ang mga I.T. ug kinahanglan ug taas pa nga edukasyon tingali dili ra usa nga technovan ang aton ihatag, duha nga technovan diri sa Agusan Del Sur.

Nalipay ko sab nga gikan sa World Bank agi sa Mindanao Rural Development program o MRDP naga-irrigate kamo daghan nga yuta nga nagahatag ug kaayuhan sa daghang mangunguma. Tungod ngani numero uno ang Agusan Del Sur sa performance sa MRDP provinces dinhi sa Mindanao. Ug dili ra sa MRDP, ingon sab ni Secretary Cito Lorenzo nga si Governor Plaza and pinaka-efficient nga user sa D.A. funds sa diri sa Mindanao. Tingali kining maayo nga paggamit sa mga pondo bisan gikan sa World Bank o gikan sa Department of Agriculture nakatabang ang inyong kauswagan. Nga naa kalinaw sa Agusan Del Sur kumpara sa lain nga probinsiya nga naa problema sa MILF, diri walay problema sa MILF. The MILF is being left behind by the inexorable march of peace. It can no longer dilly-dally in the face of the mounting clamor of the people and the World Islamic Community for Oeace. It must shed off its temporizing gestures and take a bold step forward or suffer a continuing slide into irrelevance or obsolescence.

The use of force to gain political ends is already passe' in the civilized world. The part of democracy and social participation has become the only acceptable model of change and transformation. This option is always open to all rebel groups in our country. They must seize the moment or lose it forever.

Diri sa Agusan Del Sur asa naa kalinaw, nalipay ko sab nga ubos sa "o ilaw" ug Department of Energy, gisugnan ang 15 ka mga lagyo nga barangay sa paghatag sa ilaha sa solar powered electrical system. Nalipay sab ako sa inyong programa sa pagpatitulo sa mga ancestral land claims. ug nalipay ako sa inyohang agrarian reform community, sa duha ka lungsod diri sa mga ARC naa 30 million pesos nga ARC funds ug 30 million pesos available sa Land Bank alang sa 4,000 hectares pa sa palm oil sa Agusan Del Norte ug Agusan Del Sur. Naa pa 15 million pesos gikan sa Land Bank alang sa nursery sa palm oil. Kay swerte nga diri makapalit ug Filipinas palm oil gikan sa 12,000 hectares apan sa karon magikan ra sa 7,000 hectares ang ilang supply. So naa pa 5,000 hectares nga capacity aron mopalit sila ug produkto sa palm oil.

Naa ta sab microfinance. Sa akong microfinance program agi sa Quedancor nakatabang kita sa lungsod San Francisco ug 3.9 million pesos sa gagmay nga negosyo na nakaabot sa 157 nga kabos hapid tanan mga kababainan. Naa ta sab ug 61 million pesos karong tuiga alang sa 42,000 nga mangunguma sa niyog. Nalipay ko sab nga ang inyong highway nga nagikan sa tabon-tabon hangtod sa bayugan matapos na sa katapusan sa kining tuig.

Apan, 'di ba? Apan mao gyud ang problema ingon ni governor, ang problema ang kalsada gikan bayugan hangtod sa San Francisco. Dili problema ang pondo kay ang problema -- tunga sa billion pesos gikan sa Japan... Ah, half-a-billion pesos gikan sa Japan -- ang problema ang kontratista. Walay kuwarta ang kontratista. Nalipay ko nga kagabii gitawag ko si Secretary Soriquez -- midnight, eh nag-aral ako sa mga problema diri sa Agusan Del Sur -- ug ingon niya niadtong biyernes ni ingon na ug doj na makabalhin na ug kontratista. Mohatag na ang kontrata sa mga mosulod na bidder. Mao nga at least mabalhin na ang kontratista, madayon na sa gihapon. Sa mahuman siyempre kinahanglan nga ang bag-o nga kontratista padala ang ilang ngalan sa Japan. Apan sa mo-approve ang japan sa bag-o nga kontratista masugod na gihapon ang inyong importante nga kalsada.

Kagabii sab, gisugo ko ang atong dpwh secretary nga padalion na ang bidding sa kalsada gikan sa San Francisco hangtod sa langkila-an section sa trento nga ang pondo diri 1.2 billion pesos. Sa paghuman ning mga kalsada diri sa Agusan Del Sur mahimo na gyud nga Superhighway ang Philippine-Japan Friendship Highway nga magpadali sa biyahe sa mga tao ug produkto sa tibuok nasud. Salamat kaninyo, mga taga-Agusan Del Sur, sa inyong mainit na pag welcome gihapon kanako ug sa akong mga kauban ug sa inyong hospitalidad. Congratulations sa inyong E-governance, namodernize na gyud ang Agusan Del Sur. Unya, moadto ko sa Samar, karon gihapon naa ang akong mga Cabinet member aron mahibalo kon unsay nahitabo didto tungod sa 'Egay'. Swerte ang Agusan Del Sur kay diri walay mga tipon.

Didto sa 'Egay', the NDCC, under the leadership of Secretary Angelo Reyes is on top of the situation. It's coordinating closely with local officials in extending assistance to affected communities. National government agencies will back up the local governments as needed in their calamity operations.

Diri sa Agusan Del Sur nga naa kalinaw, walay bagyo, modern ang liderato ug efficient sa paggamit sa fondo. Nakita ko na kamo mismo ang maka-progreso sa inyong probinsiya. Kami nga mga national official is instrumento ra sa inyohang mga kagustuhan. Kada mosulti kita sa pagtulak sa kauswagan, sa pagsulti sa kalinaw, ang aton mga kasing-kasin naga-focus sa labing importanteng damgo ug kinahanglan ug katawhan. Matrabaho kita tanan aron ang mga pumuluyo ug agusan kanunay malinaw sa ilahang komunidad ug mada-og sa ilang damgo ubos sa hustisya sa balaud sa pinaghusa sa laing- laing relihiyon ug tribo ug sa tinuod nga kauswagan sa katawhan.

Ang kalinaw ug kauswagan sa agusan nga labing dako nga probinsiya sa Mindanao mua'y kalinaw ug kauswagan sa tibuok Mindanao. Ug ang kalinaw ug kauswagan sa Mindanao kalinaw sab ug kauswagan sa tibuok Pilipinas. Ang saad ug mindanao moa'y saad ug tibuok nasud.

Padayunon nato ang pagtinabangay aron mahimo nato ang Agusan Del Sur nga usa pa kanunay ka maayo nga ehemplo sa kalinaw, panagdait ug kauswagan dinhi sa Mindanao.

Daghan salamat kaninyong tanan.

[HOME]